Ban Biên tập: Sau gần 30 năm đổi mới đất nước từ nền kinh tế bao cấp sang nền kinh tế thị trường, kinh tế Việt Nam đã có những thay đổi đáng kể giúp đời sống nhân dân được cải thiện. Tuy nhiên, nền khoa học Việt Nam vẫn chưa thể bắt kịp những thay đổi của nền khoa học, một phần từ những tư duy lạc hậu trong triển khai và đầu tư khoa học cũng như sự thiếu hụt của lực lượng lao động trình độ cao trong khoa học. Một phần khác đóng góp từ cách tổ chức các cơ sở nghiên cứu vẫn giữ nguyên như mô hình lạc hậu “hợp tác xã” bao cấp. Bài viết của TS. Giáp Văn Dương đăng trên Tuổi trẻ Cuối tuần (số ra ngày 6/7/2012) đã phân tích rất rõ thực trạng này và như một kiến nghị với Chính phủ nên xóa bỏ mô hình lạc hậu này nhằm đổi mới khoa học Việt Nam.

Từ hợp tác xã nông nghiệp...

Động lực đằng sau một cường quốc kinh tế là gì? Rốt cục họ đã có một nền giáo dục như thế nào? Những người làm cha làm mẹ, làm cô làm thầy sẽ cảm nhận bài học thấm thía từ câu chuyện vẻn vẹn trong một trang báo mà không hề nhỏ này.

Những tiêu chuẩn “dễ ợt”

Tốt nghiệp mẫu giáo: Có thể nhận biết và phân biệt con số, có thể biểu đạt khái niệm toán học trừu tượng bằng những vật thể cụ thể như hòn sỏi, mẩu giấy, cái que…;

Nhận biết bảng chữ cái, phân biệt nguyên âm và phụ âm; phân biệt được các ngành nghề khác nhau đại ý làm những gì, ví dụ như bác sĩ, giáo viên, người đưa thư, cảnh sát, cảnh sát phòng cháy chữa cháy… hiểu được quá trình diễn biến của cuộc đời sinh vật, bao gồm sinh, lão, bệnh, tử của con người, sâu biến thành bướm,…;

Điều kiện để được vào lớp 1: Có thể đếm từ 1 đến 100, có thể đếm số có hai chữ số hoặc thế nào là bội số của 5, biết số lẻ và số chẵn, biết phép cộng trừ đơn giản...

Học địa lý từ địa cầu, bản đồ; hiểu được rằng trên trái đất có rất nhiều cư dân, rất nhiều quốc gia và những màu da khác nhau, hiểu được rằng người cần ở trong nhà, trẻ em cần đến trường, người trưởng thành cần đi làm…

Một seminar sáng ngày 4/7/2012 (giờ Geneve, Thụy Sĩ) tiến hành tại Trung tâm Nghiên cứu Hạt nhân Châu Âu (Conseil Européenne pour la Recherche Nucléaire, CERN), mở màn cho Hội nghị Vật lý Hạt cơ bản quốc tế năm 2012, tổ chức tại Melbourne, Australia đã thông báo các kết quả cập nhật quan trọng về các thí nghiệm tìm kiếm về boson Higgs trên máy gia tốc hạt LHC (Large Hadrons Collider). Đại diện hai nhóm nghiên cứu độc lập là ATLAS và CMS đã báo các các kết quả phân tích từ các phép đo đạc trên các thí nghiệm va chạm hạt cơ bản trong máy gia tốc LHC, và khẳng định tìm ra một hạt cơ bản mới có khối lượng xung quanh 126 GeV với độ đảm bảo 5 sigma và được cho là đã gần như tiếp cận đến kết quả cuối cùng để khẳng định sự tồn tại của hạt boson Higgs, một hạt cơ bản quan trọng để kiểm chứng Mô hình Chuẩn trong vật lý hạt cơ bản.

Nếu như các quốc gia Trung Hoa, Ấn Độ, Ai Cập.. luôn tự hào mình là những cái nôi của văn minh nhân loại cổ xưa, thì phương Tây (mà điển hình là Anh, Đức, Pháp, Mỹ…) có thể tự hào là những quốc gia xây dựng nên thế giới văn minh hiện đại (và nói không ngoa rằng họ đang lãnh đạo thế giới hiện đại). Từ khoa học kỹ thuật hiện đại, đến các tư tưởng xã hội tự do, dân chủ, nhà nước pháp quyền đều được xây dựng lên từ những quốc gia này. Nhật Bản có thể là một ví dụ tiêu biểu nhất của việc áp dụng các tư tưởng khoa học kỹ thuật phương Tây vào việc xây dựng đất nước hùng cường. Trong thế giới Phương Tây đó, người Anh luôn có một niềm tự hào về truyền thống của họ (niềm tự hào rất Anh – khác với cách tự hào kiểu Việt Nam): là khởi nguồn của tự do dân chủ, là khởi nguồn của cách mạng khoa học hiện đại, là nơi khởi nguồn của cách mạng công nghiệp với máy hơi nước, với điện khí hóa… Tôi đọc được ở đâu đó một bình luận rằng: khi mà các quốc gia Châu Âu khác như Ý, Tây Ban Nha, Hy Lạp… còn đang chìm trong bóng đêm của Trung Cổ, với nhà thờ Thiên chúa chi phối mọi tư tưởng, thì bên hòn đảo Anh giá lạnh, Newton đã tóm lược triết học tự nhiên, hiệp hội các nhà khoa học Anh đã tranh luận các vấn đề khoa học lớn một cách tự do… Khoa học và tự do học thuật chính là khởi nguồn của sự lớn mạnh của nước Anh. Từ năm 1660, Hàn lâm Viện khoa học Anh quốc, thường được biết đến với cái tên: Hội Hoàng gia (Royal Society) đã được thành lập như một hiệp hội những nhà nghiên cứu khoa học chuyên nghiệp. Và ta có thể thấy nước Anh đã đặt nền móng cho khoa học hiện đại từ hiệp hội này. Họ đã tạo nên phương pháp truyền bá kiến thức bằng việc thành lập một tạp chí khoa học ngay vài năm sau khi Royal Society được thành lập. Đó là tạp chí Philosophical Transactions of the Royal Society (PTRS) – tạp chí khoa học theo mô hình phản biện hiện đại ngày này. Và tạp chí này vẫn được duy trì như một trong những hệ thống tạp chí uy tín nhất thế giới cho đến ngày nay.