Một seminar sáng ngày 4/7/2012 (giờ Geneve, Thụy Sĩ) tiến hành tại Trung tâm Nghiên cứu Hạt nhân Châu Âu (Conseil Européenne pour la Recherche Nucléaire, CERN), mở màn cho Hội nghị Vật lý Hạt cơ bản quốc tế năm 2012, tổ chức tại Melbourne, Australia đã thông báo các kết quả cập nhật quan trọng về các thí nghiệm tìm kiếm về boson Higgs trên máy gia tốc hạt LHC (Large Hadrons Collider). Đại diện hai nhóm nghiên cứu độc lập là ATLAS và CMS đã báo các các kết quả phân tích từ các phép đo đạc trên các thí nghiệm va chạm hạt cơ bản trong máy gia tốc LHC, và khẳng định tìm ra một hạt cơ bản mới có khối lượng xung quanh 126 GeV với độ đảm bảo 5 sigma và được cho là đã gần như tiếp cận đến kết quả cuối cùng để khẳng định sự tồn tại của hạt boson Higgs, một hạt cơ bản quan trọng để kiểm chứng Mô hình Chuẩn trong vật lý hạt cơ bản.

Nếu như các quốc gia Trung Hoa, Ấn Độ, Ai Cập.. luôn tự hào mình là những cái nôi của văn minh nhân loại cổ xưa, thì phương Tây (mà điển hình là Anh, Đức, Pháp, Mỹ…) có thể tự hào là những quốc gia xây dựng nên thế giới văn minh hiện đại (và nói không ngoa rằng họ đang lãnh đạo thế giới hiện đại). Từ khoa học kỹ thuật hiện đại, đến các tư tưởng xã hội tự do, dân chủ, nhà nước pháp quyền đều được xây dựng lên từ những quốc gia này. Nhật Bản có thể là một ví dụ tiêu biểu nhất của việc áp dụng các tư tưởng khoa học kỹ thuật phương Tây vào việc xây dựng đất nước hùng cường. Trong thế giới Phương Tây đó, người Anh luôn có một niềm tự hào về truyền thống của họ (niềm tự hào rất Anh – khác với cách tự hào kiểu Việt Nam): là khởi nguồn của tự do dân chủ, là khởi nguồn của cách mạng khoa học hiện đại, là nơi khởi nguồn của cách mạng công nghiệp với máy hơi nước, với điện khí hóa… Tôi đọc được ở đâu đó một bình luận rằng: khi mà các quốc gia Châu Âu khác như Ý, Tây Ban Nha, Hy Lạp… còn đang chìm trong bóng đêm của Trung Cổ, với nhà thờ Thiên chúa chi phối mọi tư tưởng, thì bên hòn đảo Anh giá lạnh, Newton đã tóm lược triết học tự nhiên, hiệp hội các nhà khoa học Anh đã tranh luận các vấn đề khoa học lớn một cách tự do… Khoa học và tự do học thuật chính là khởi nguồn của sự lớn mạnh của nước Anh. Từ năm 1660, Hàn lâm Viện khoa học Anh quốc, thường được biết đến với cái tên: Hội Hoàng gia (Royal Society) đã được thành lập như một hiệp hội những nhà nghiên cứu khoa học chuyên nghiệp. Và ta có thể thấy nước Anh đã đặt nền móng cho khoa học hiện đại từ hiệp hội này. Họ đã tạo nên phương pháp truyền bá kiến thức bằng việc thành lập một tạp chí khoa học ngay vài năm sau khi Royal Society được thành lập. Đó là tạp chí Philosophical Transactions of the Royal Society (PTRS) – tạp chí khoa học theo mô hình phản biện hiện đại ngày này. Và tạp chí này vẫn được duy trì như một trong những hệ thống tạp chí uy tín nhất thế giới cho đến ngày nay.

- Từ năm 2006 – 2010, Việt Nam chỉ có 5 bằng sáng chế được đăng ký tại Mỹ, trung bình mỗi năm có 1 bằng sáng chế. Trong khi đó, năm 2011, chúng ta không có bằng sáng chế nào được đăng ký.

Không bằng sáng chế là chuyện… bình thường?!

Việt Nam không có bất cứ bằng sáng chế nào được đăng ký tại Mỹ trong năm 2011. Ảnh minh họa.

Một chỉ số quan trọng và khách quan để đánh giá thành tựu khoa học của một nước là số bằng sáng chế. Số bằng sáng chế không chỉ phản ánh hiệu quả thực tiễn của các kết quả nghiên cứu lý thuyết, mà còn cho biết tiềm lực về nghiên cứu ứng dụng. Thực tế cho thấy những nước có nhiều bằng sáng chế thì thường xuất khẩu những sản phẩm công nghệ cao và thu được nhiều lợi nhuận.

Bằng sáng chế là hình thức sở hữu trí tuệ. Nó bao gồm một tập hợp các quyền độc quyền được cấp bởi một nhà nước có chủ quyền cho một nhà phát minh, hoặc nhận chuyển nhượng của họ trong một khoảng thời gian giới hạn để đổi lấy việc công bố công khai một kết quả sáng chế. Trong bài viết này, người viết chỉ đề cập bằng sáng chế Mỹ (US patent) bởi uy tín của nó.

Để bảo đảm tính “khách quan”, người viết không thống kê số bằng sáng chế Mỹ của chính nước Mỹ. Bài viết chỉ đề cập số bằng sáng chế Mỹ trong năm 2011, và được trích lục từ Văn phòng thương hiệu và bằng sáng chế Mỹ (USPTO). Dữ liệu về dân số và thu nhập được lấy từ BBC.